همه کمابیش تجربۀ این را داشته‌اند که لابه‌لای دست‌نوشته‌های قبلی، خطی خرچنگ‌قورباغه از نوشته‌هایشان پیدا کنند و حیرت کنند نه از خط بدی که داشتند که از طرز فکری احتمالاً سطحی و نگاه ساده‌ای که به مسائل داشته‌اند.

البته که خیلی وقت‌ها هم عکس این قضیه اتفاق می‌افتد و حظِ خواندن دست‌نوشته‌هایی که مربوط به گذشته است و نشانی از ذهن تمیز و رشدیافته دارند، با کمتر چیزی قابل‌مقایسه است.

به هر صورت، نوشتن و ثبت افکار در تاریخی مشخص، سندی تمام‌عیار از طرز فکر ما در دوره‌ای خاص است و ازآنجاکه ذهن، زندگی، جامعه، ایدئولوژی‌، ترجیحات و ادراک ما مدام تغییر می‌کند، بررسی دوبارۀ سطح فکری که قبلاً داشته‌ایم به‌عنوان تاریخچه‌ای از ذهن و طرز فکر ما، هم لذت‌بخش است و هم ضروری.

ما نیاز داریم که در دوره‌های مختلف، سندی از افکارمان را ثبت کنیم و چند وقت یک‌بار به سراغ این اسناد برویم و ببینیم نسبت به گذشته چه تغییراتی کرده‌ایم؟

دید ما نسبت به موضوعات مختلف چع تغییری کرده است؟

قبلاً دنیا را چطور می‌دیدیدم و الان چطور؟

چقدر بزرگ‌تر، خوشفکرتر و یا برعکس چقدر از نظر ذهنی و داشتن نگاه همه‌جانبه به مسائل افت کرده‌ایم؟

این کار را به کمک ثبت برداشت‌های شخصی‌مان از کتاب‌های مختلف می‌توانیم انجام دهیم. در زیر پیشنهادی در این رابطه عنوان می‌شود که به کمک آن می‌توانیم تاریخچه‌ای از نوع نگاه و سطح فکری‌مان را به کمک کتاب‌هایی که می‌خوانیم، محک بزنیم.

 

یک پیشنهاد:

  • چند کتاب خوب را از قفسۀ کتابخانه‌تان جدا کنید.

  • با خودتان قرار بگذارید که این کتاب‌ها را چند بار بخوانید.

  • بعد از هر بار خواندن این کتاب‌ها، برگه‌ای بردارید و برداشت خودتان را از محتوای کتاب یادداشت کنید.

  • در این یادداشت تلاش کنید تا نظر و دیدگاه شخصی خودتان را وارد کنید یعنی از موضعی که نسبت به کتاب دارید بنویسید و موافقت یا مخالفت خود را در رابطه با موضوعات کلیدی کتاب مطرح کنید.

  • این یادداشت را به صفحۀ اول کتاب بچسبانید و تاریخ بزنید.

  • با فاصلۀ چند ماه یا چند سال به سراغ کتاب بروید و آن را دوباره بخوانید.

  • نظر خود را دربارۀ کتاب بنویسید و مجدد تمام مراحل بالا را تکرار کنید.

  • در برنامۀ کتابخوانی خود، زمانی برای بررسی این یادداشت‌ها اختصاص بدهید.

(اگر بتوانید برای تمام کتاب‌های خوبی که می‌خوانید این کار را انجام دهید نتیجۀ بهتری هم خواهید گرفت.)

 

حتی اگر زمان مطالعه کردن این یادداشت‌ها به این زودی میسر نشود، داشتن چنین ذهنیتی برای کتاب خواندن، به شما کمک خواهد کرد تا دقیق‌تر بخوانید و از اظهارنظر شخصی دربارۀ محتوای کتاب غافل نشوید.

وقتی می‌دانید قرار است برای کتاب‌های مختلف یادداشت شخصی بنویسید، کتاب را با دقتی مضاعف خواهید خواند ضمن اینکه هنگام مطالعه دیگر منفعلانه عمل نمی‌کنید بلکه یک پرسش و پاسخ درونی راه خواهید انداخت و مدام به جهان‌بینی و دنیای فکری خود مراجعه خواهید کرد و از خود خواهید پرسید که من در رابطه با این موضوع، کجا ایستاده‌ام و چگونه فکر می‌کنم؟